Οι περισσότερες από τις τραχηλοπροσωπικές λοιμώξεις είναι οδοντογενούς αιτιολογίας και δημιουργούνται συνήθως από την επέκταση οδοντοφατνιακών αποστημάτων ή από περιστεφανίτιδες. Στα αρχικά στάδιά της, μια οδοντογενής λοίμωξη είναι σχετικά εύκολα ελεγχόμενη. Η θεραπεία όλων των αποστημάτων βασίζεται στην άρση του αιτίου [ενδοδοντική θεραπεία (απονεύρωση) ή εξαγωγή του υπαίτιου δοντιού], σχάση-παροχέτευση και χορήγηση της κατάλληλης αντιβιοτικής αγωγής.

 Ένα οδοντικό απόστημα αν αφεθεί χωρίς θεραπεία ή αν τα υπαίτια μικρόβια είναι αυξημένης λοιμογόνου δύναμης, μπορεί να επεκταθεί στον τράχηλο και ακόμη να γίνει δυνητικά επικίνδυνο για τη ζωή. Όταν ένα απόστημα επεκτείνεται στο πρόσωπο ή στον τράχηλο, η συμβολή του στοματικού και γναθοπροσωπικού χειρουργού είναι απαραίτητη. Στη διάγνωση είναι καθοριστικός ο ρόλος της αξονικής τομογραφίας σπλαχνικού κρανίου-τραχήλου CT. Λόγω της πολύπλοκης ανατομικής κατασκευής του τραχήλου η αξονική τομογραφία καταδεικνύει όλους τους χώρους και τα διαστήματα στα οποία επεκτείνεται το απόστημα.

 Άμεση αντιμετώπιση απαιτεί το πλαγιοφαρυγγικό απόστημα. Η εικόνα του είναι συνήθως θορυβώδης με πυρετό, πόνο, αδυναμία διάνοιξης στόματος (τρισμό). Το οίδημα (πρήξιμο) μπορεί να είναι περιορισμένο. Επεκτάσεις ενός πλαγιοφαρυγγικού αποστήματος που μπορεί να οδηγήσουν σε επικίνδυνες για τη ζωή του ασθενούς επιπλοκές είναι η επέκταση στο οπισθοφαρυγγικό διάστημα και στο μεσοθωράκιο. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι η μεσοθωρακίτιδα έχει ποσοστό θνητότητας 50%.

Τι είναι η διαταραχή της ΚΦΓΔ;

Η ΚΦΓΔ (κροταφογναθική διάρθρωση) συνδέει το οστό της κάτω γνάθου με το κρανίο ακριβώς μπροστά από τα αυτιά και λειτουργεί σαν μια εύκαμπτη άρθρωση που δίνει στη γνάθο ένα ευρύ φάσμα κίνησης και την ικανότητα να μιλάμε και να μασάμε.

Διαταραχές της ΚΦΓΔ μπορεί να προκαλέσουν δυσφορία στο πρόσωπο, τις γνάθους και τους μασητήριους μυς και περιορίζουν το εύρος της κίνησης της άρθρωσης της γνάθου. Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που σχετίζονται με την πρόκληση διαταραχής στην ΚΦΓΔ, αλλά συχνά είναι δύσκολο να εντοπίσουμε την ακριβή αιτία. Το συχνότερο αίτιο είναι το stress.

Τα συμπτώματα της διαταραχής της ΚΦΓΔ είναι:

• Περιορισμός στο εύρος διάνοιξης του στόματος
• Πόνος κατά τις κινήσεις της γνάθου ή κατά το μάσημα
• Πλάγια παρέκκλιση της κάτω γνάθου κατά τη διάνοιξη του στόματος
• Ήχοι από την άρθρωση (clicking)
• Συχνοί πονοκέφαλοι
• Πόνος που αντανακλά στο αυτί
• «Κλείδωμα της γνάθου»
• Ζάλη, προβλήματα ακοής
• Διαταραχή της οδοντικής σύγκλεισης
• Οίδημα γύρω από τις παρειές και τις γνάθους

Παράγοντες που σχετίζονται με διαταραχές της ΚΦΓΔ:

• Στρες (ψυχοσωματική καταπόνηση)
• Ιστορικό τραυματισμού στο πρόσωπο
• Σφίξιμο ή τρίξιμο των δοντιών ιδίως κατά τη διάρκεια του ύπνου
• Οστεοαρθρίτιδα ή ρευματοειδής αρθρίτιδα στην άρθρωση
• Πρόσθια παρεκτόπιση του διάρθριου δίσκου
• Υπερδιάταση των μυών όπως κατά τη διάρκεια οδοντιατρικών θεραπειών (π.χ. απονευρώσεις σε οπίσθια δόντια)

Θεραπευτικές επιλογές για τις διαταραχές της ΚΦΓΔ

Υπάρχουν διαφορετικά επίπεδα θεραπείας για διαταραχές της ΚΦΓΔ ανάλογα με τη σοβαρότητα του προβλήματος και των θεραπειών που έχουν προηγηθεί. Η θεραπεία μπορεί να είναι φαρμακευτική, μη φαρμακευτική και επεμβατική (χειρουργική).

Α. Φάρμακα

Ο πρωταρχικός στόχος κατά την έναρξη της θεραπείας είναι η μείωση και τελικά η εξάλειψη του πόνου.

Αναλγητικά

Τα συνήθη παυσίπονα, όπως η παρακεταμόλη συχνά δεν βοηθούν. Τις περισσότερες φορές δίνουμε ένα ΜΣΑΦ, όπως η ιβουπροφαίνη (Brufen, Algofren), η δικλοφαινάκη (Voltaren), η νιμεσουλίδη (Mesulid) και η μελοξικάμη (Movatec).

Μυοχαλαρωτικά

Μια άλλη επιλογή για την ανακούφιση του πόνου στις διαταραχές της ΚΦΓΔ είναι η χρήση μυοχαλαρωτικών για 2-3 εβδομάδες, όπως η ορφεναδρίνη (Norgesic). Η ταυτόχρονη χορήγησή τους με ΜΣΑΦ τις πρώτες μέρες έχει συνεργική δράση.

Ηρεμιστικά

Τα ηρεμιστικά πέρα από την αναλγητική δράση έχουν και μυοχαλαρωτική δράση. Έτσι μπορεί να βοηθήσουν στην αποφυγή του σφιξίματος των δοντιών κατά τη διάρκεια του ύπνου (βρουξισμός).

Β. Μη φαρμακευτική θεραπεία

Οι μη φαρμακευτικές θεραπείες συχνά έχουν ένα θετικό αποτέλεσμα για τα άτομα που πάσχουν από μια διαταραχή TMJ.

Ενδοστοματικοί νάρθηκες

Ο νάρθηκας σύγκλεισης έχει ευεργετική δράση στον έλεγχο του σφιξίματος και του τριξίματος των δοντιών κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Φυσικοθεραπεία

Θερμά επιθέματα ιδίως τα ξηρά, υπέρηχοι και ασκήσεις ενεργητικής κατάσπασης ή ανάσπασης είναι επωφελείς για την ανακούφιση του πόνου.

Τεχνικές διαχείρισης άγχους

Βιοανάδραση ή άλλες τεχνικές διαχείρισης του στρες είναι εξαιρετικά χρήσιμες για κάποιον που πάσχει από μια διαταραχή ΚΦΓΔ που επιδεινώνεται λόγω του στρες.

Γ. Επεμβατικές Επιλογές

Αρθροκέντηση ή αρθροσκόπηση

Η αρθροκέντηση είναι μια ελάχιστα επεμβατική τεχνική που έχει σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση του πόνου και του clicking στην ΚΦΓΔ. Η διαδικασία επιδιώκει τη θεραπεία των συμπτωμάτων του ασθενούς και την απαλλαγή του από τον πόνο και τον κρότο. Η τεχνική περιλαμβάνει την εισαγωγή ενός καθετήρα εντός της άρθρωσης και την έκπλυσή της. Αυτή η πλύση χρησιμεύει για να ξεπλύνει τη φλεγμονώδη υγρά και στη λύση των συμφύσεων εντός της άρθρωσης. Η αρθροκέντηση κατά μέσο όρο είναι επιτυχής στη μείωση ή ανακούφιση των συμπτωμάτων, σε περίπου 70% των ασθενών. Η αρθροκέντηση είναι μια διαδικασία που εκτελείται στο περιβάλλον του ιδιωτικού ιατρείου, με τον ασθενή υπό τοπική αναισθησία.

Χειρουργείο

Σε σοβαρές περιπτώσεις, όπου υπάρχει αποδιοργάνωση της άρθρωσης λόγω σοβαρών εκφυλιστικών αλλοιώσεων, όπως σε προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα, έχει ένδειξη το χειρουργείο ή σε πρόσθια παρεκτόπιση του διάρθριου δίσκου χωρίς ανάταξη.

Ενέσεις κορτικοστεροειδών

Τα κορτικοστεροειδή εγχέονται απευθείας εντός της άρθρωσης και είναι ευεργετικά στην ανακούφιση του πόνου και της φλεγμονής.

Υαλουρονικό οξύ

Γίνεται απευθείας έγχυση εντός της άρθρωσης. Έχει ένδειξη στην οστεοαρθρίτιδα της ΚΦΓΔ.

Η οστεονέκρωση των γνάθων ως παρενέργεια των διφωσφονικών καταγράφηκε για πρώτη φορά στη βιβλιογραφία το 2003. Τα διφωσφονικά είναι μία ομάδα φαρμάκων που λόγω της αντι-οστεολυτικής τους δράσης θεωρούνται φάρμακα πρώτης επιλογής για ασθενείς που πάσχουν από οστεοπόρωση και οστεοπενία, μιας και ελαττώνουν τον κίνδυνο οστεοπορωτικού κατάγματος κατά 50%. Χορηγούνται επίσης σε ασθενείς με πολλαπλό μυέλωμα, καρκίνο του μαστού/προστάτη/νεφρού/πνεύμονα, όταν υπάρχουν οστικές μεταστάσεις. Επίσης, χορηγούνται για θεραπεία της νόσου Paget των οστών και την ατελή οστεογένεση. Τα διφωσφονικά στις μέρες μας είναι πολύ συχνά συνταγογραφούμενα φάρμακα από ιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων, όπως ρευματολόγοι, ορθοπεδικοί, ενδοκρινολόγοι, ογκολόγοι, παθολόγοι.

Τα συχνότερα χορηγούμενα διφωσφονικά φάρμακα περιλαμβάνουν τα:

• Zoledronate (Zometa)
• Ibandronate (Bonviva)
• Risedronate (Actonel)
• Pamidronate (Aredia)
• Alendronate (Fosamax)

Τα διφωσφονικά χορηγούνται είτε ενδοφλέβια, είτε από το στόμα. Η πιθανότητα να προκαλέσουν οστεομυελίτιδα ή οστεονέκρωση των γνάθων αυξάνεται αν λαμβάνονται από το στόμα για πάνω από 3 χρόνια ή αν λαμβάνονται ενδοφλέβια για περισσότερους από 6 μήνες. Γενικά, ο κίνδυνος εμφάνισης οστεονέκρωσης των γνάθων είναι πολύ υψηλότερος, όταν ο ασθενής λαμβάνει ενδοφλέβια το δισφωσφονικό.

Η οστεονέκρωση από διφωσφονικά είναι συχνότερη στην κάτω γνάθο και συνήθως έχει προηγηθεί κάποια οδοντιατρική επέμβαση, όπως είναι η εξαγωγή δοντιού. Κατά την οστεονέκρωση υπάρχει διάσπαση του βλεννογόνου και αποκάλυψη του νεκρωμένου οστού το οποίο μπορεί να είναι ασυμπτωματικό ή επώδυνο. Όλοι οι ασθενείς που λαμβάνουν με οποιοδήποτε τρόπο διφωσφονικά, θα πρέπει να τηρούν πολύ καλό επίπεδο στοματικής υγιεινής. Καλό είναι να αποφεύγονται στους ασθενείς αυτούς ενδοστοματικές επεμβάσεις (π.χ. εξαγωγές), αλλά αν κρίνεται απαραίτητο θεωρείται σκόπιμη η διακοπή του φαρμάκου 3 μήνες πριν και 3 μήνες μετά την επέμβαση. Η αντιμετώπιση της οστεομυελίτιδας από διφωσφονικά είναι εξαιρετικά δύσκολη.

Η Ορθογναθική ή Ορθομορφική  χειρουργική αποτελεί  τμήμα της αισθητικής και πλαστικής χειρουργικής του προσώπου.

 Η Ορθογναθική Χειρουργική είναι ο κλάδος της Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής που ασχολείται με την αποκατάσταση των δυσμορφιών και δυσαναλογιών του προσώπου που έχουν σκελετική αιτιολογία.

Στις περισσότερες από αυτές τις δυσμορφίες και δυσαναλογίες συνυπάρχουν και διαταραχές της οδοντικής σύγκλεισης. Για την επίτευξη του καλύτερου δυνατού αποτελέσματος, απαιτείται ο συνδυασμός χειρουργικών και ορθοδοντικών μεθόδων.

 Οι επεμβάσεις με τις οποίες μετακινούνται τα οστά του προσώπου προς την επιθυμητή κατεύθυνση ονομάζονται οστεοτομίες. Μπορούν να γίνουν διάφορες οστεοτομίες στην πάνω και στην κάτω γνάθο. Όταν γίνεται ταυτόχρονα επέμβαση στην πάνω και στην κάτω γνάθο, τότε η επέμβαση ονομάζεται αμφιγναθική.

Στην Ορθογναθική χειρουργική σχεδόν όλες οι τομές για τις οστεοτομίες γίνονται ενδοστοματικά. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι δεν υπάρχει καμία ορατή τομή ή ουλή που να δείχνει χειρουργική επέμβαση στο πρόσωπο του ασθενούς.

Οι συνηθέστερες οστεοτομίες που γίνονται είναι η Le Fort I οστεοτομία στην άνω γνάθο, η οβελιαία οστεοτομία του κλάδου της κάτω γνάθου και η γενειοπλαστική. Οι επεμβάσεις αυτές γίνονται στο χειρουργείο με γενική αναισθησία. Ο χρόνος νοσηλείας είναι συνήθως 2-3 μέρες. Σήμερα με την πρόοδο των τεχνικών και των υλικών οστεοσύνθεσης, συνήθως δεν απαιτείται διαγναθική ακινητοποίηση, όπως γινόταν παλαιότερα. Αυτές οι επεμβάσεις είναι ιδιαίτερα ανεκτές από τους ασθενείς και προσφέρουν σταθερό και προβλέψιμο αποτέλεσμα, που βελτιώνει την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Τα γναθοπροσωπικά τραύματα οφείλονται συνήθως σε τροχαία ατυχήματα, πτώσεις και ξυλοδαρμούς. Είναι απαραίτητο ΟΛΑ τα τραύματα του προσώπου να εκτιμώνται από Στοματικό και Γναθοπροσωπικό Χειρουργό. Η πολύπλοκη κατασκευή του σπλαχνικού κρανίου απαιτεί εξειδικευμένη γνώση της ανατομίας και της φυσιολογίας της στοματογναθοπροσωπικής χώρας και είναι απαραίτητη για την επιτυχημένη αντιμετώπιση του γναθοπροσωπικού τραυματία.

Κατανόηση του τραύματος προσώπου

Η εμφάνιση του τραύματος στο πρόσωπο περιλαμβάνει πολύ περισσότερα από ένα μεμονωμένο τραυματισμό. Ένας τραυματισμός στο πρόσωπο είναι σωματικά, ψυχικά και συναισθηματικά επώδυνος για τον ασθενή και απαιτεί έναν χειρουργό που έχει την εμπειρία, την ικανότητα και την κατάλληλη εκπαίδευση για την αντιμετώπιση του γναθοπροσωπικού τραύματος. Η γνώση της ορθής οδοντικής σύγκλεισης που έχει ο γναθοπροσωπικός χειρουργός είναι απαραίτητη για τη σωστή αποκατάσταση σοβαρών γναθοπροσωπικών καταγμάτων. Τα γναθοπροσωπικά κατάγματα θεραπεύονται συνήθως με ανοικτή ανάταξη και εσωτερική οστεοσύνθεση με κάποιο σύστημα πλακών οστεοσύνθεσης.

Οι συνήθεις τραυματισμοί στο πρόσωπο περιλαμβάνουν:

  • Κάταγμα άνω και κάτω γνάθου
  • Σπασμένα οστά του προσώπου, συμπεριλαμβανομένων του μετώπου, της μύτης, των κόγχων και των ζυγωματικών
  • Εκγομφωμένα ή μετατοπισμένα δόντια
  • Θλαστικά προσώπου
  • Ενδοστοματικά θλαστικά

 Τύποι τραύματος προσώπου

 Υπάρχουν τρεις κύριοι τύποι τραύματος στο πρόσωπο, στα οποία ο χειρουργός θα πρέπει να έχει άρτια εκπαίδευση: τραύμα μαλακών ιστών ή τραυματισμοί των ούλων και του δέρματος, κατάγματα των οστών, και τραυματισμοί στα δόντια και του περιβάλλοντος φατνιακού οστού.

Α. Οι τραυματισμοί των μαλακών ιστών (δέρματος και βλεννογόνου)

Η συρραφή είναι ο πιο κοινός τρόπος θεραπείας για τα θλαστικά τραύματα του προσώπου, αλλά επίσης λαμβάνονται υπόψιν η εμφάνιση του προσώπου, προϋπάρχουσες ουλές, τα νεύρα του προσώπου, οι σιελογόνοι αδένες και οι εκφορητικοί τους πόροι κ.ά.

Β. Κατάγματα

Η θεραπεία των καταγμάτων των οστών του πρόσωπού καθορίζεται από τη θέση, τη σοβαρότητα, την ηλικία και την υγεία του ασθενούς. Η συνηθέστερη θεραπεία για τα κατάγματα των οστών του προσώπου περιλαμβάνει την ανάταξη και οστεοσύνθεση με τη  χρήση mini πλακών και βιδών. Συχνή επιλογή για τη σταθεροποίηση καταγμάτων των γνάθων είναι η διαγναθική ακινητοποίηση με σύρματα για μια περιορισμένη χρονική περίοδο. Ένας σημαντικός στόχος της θεραπείας των καταγμάτων του προσώπου είναι η επίτευξη ορθής οδοντικής σύγκλεισης και η διατήρηση της εμφάνισης του προσώπου, κάνοντας όσο το δυνατόν λιγότερες τομές ή κρύβοντας τις ουλές μέσα σε φυσικές πτυχές του προσώπου, επιτυγχάνοντας έτσι το καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα.

Γ. Τραυματισμοί των δοντιών και της φατνιακής απόφυσης

Δεν είναι ασυνήθιστο για ένα δόντι να εκγομφωθεί, με αποτέλεσμα να χρειαστεί αντιμετώπιση από Στοματικό και Γναθοπροσωπικό χειρουργό. Ο χειρουργός είτε θα ναρθηκοποιήσει τα δόντια με σύρματα ή θα συγκολλήσει τα δόντια μεταξύ τους για να παραμείνουν στη θέση τους. Αν ο τραυματισμός του δοντιού δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί συντηρητικά, μπορεί να καταστεί αναγκαία αποκατάσταση με οδοντικά εμφυτεύματα. Αν ένα δόντι εκγομφωθεί, τοποθετήστε το μέσα σε γάλα ή φυσιολογικό ορό και φροντίστε να μην καθαρίσετε το δόντι, γιατί μπορεί να έχουν παραμείνει πάνω του κομμάτια του περιοδοντικού συνδέσμου.

Οι σιελογόνοι αδένες είναι όργανα που βρίσκονται κατανεμημένα γύρω από τη στοματική κοιλότητα και παράγουν το σάλιο. Διακρίνονται σε μείζονες και ελάσσονες. Μείζονες σιελογόνοι αδένες θεωρούνται οι παρωτίδες, οι υπογνάθιοι και οι υπογλώσσιοι. Οι ελάσσονες σιελογόνοι αδένες είναι γύρω στους 400-500.

 Το σάλιο είναι υγρό απαραίτητο για την πέψη, την ομιλία, την κατάποση και για τη διατήρηση της υγείας του στόματος. Η ποσότητα σάλιου που παράγεται ημερησίως είναι φυσιολογικά περίπου 1-1,5 λίτρο. Στους σιελογόνους αδένες οι συνηθέστερες παθολογικές καταστάσεις είναι οι λοιμώξεις, η σιελολιθίαση, όγκοι (καλοήθεις και κακοήθεις) και αυτοάνοσα νοσήματα.

Νοσήματα Σιελογόνων Αδένων:

Φλεγμονές των σιελογόνων αδένων

Ονομάζονται σιαλαδενίτιδες και μπορεί να οφείλονται σε ιούς ή σε μικρόβια. Χαρακτηριστική είναι η εμφάνιση παρωτίτιδας στην παιδική ηλικία από τον ιό της παρωτίτιδας (παραμαγούλες ή μαγουλάδες). Μικροβιακή σιαλαδενίτιδα παρουσιάζεται συχνά στους υπογνάθιους αδένες ή τις παρωτίδες και μπορεί να οφείλεται σε απόφραξη των πόρων που παροχετεύουν το σάλιο από στενώσεις, φλεγμονές ή και λίθους (πέτρες).

Σιελολιθίαση

 Το σάλιο περιέχει άλατα που μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να σχηματίσουν λίθους (πέτρες), όπως ακριβώς στους νεφρούς. Τότε αποφράσσεται ο εκφορητικός πόρος του αδένα, σταματά η αποχέτευση του σάλιου, ο αδένας διογκώνεται και ακολουθεί φλεγμονή με πόνο.

Η σιελολιθίαση άλλοτε αυτοïάται και άλλες φορές απαιτεί την αφαίρεση του λίθου με τομή μέσα από το στόμα. Η ενδοσκόπηση (σιαλαδενοσκόπηση) αποτελεί χρήσιμο διαγνωστικό και θεραπευτικό μέσο στη σιελολιθίαση των μείζονων σιελογόνων αδένων. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται η αφαίρεση του ίδιου του αδένα με χειρουργείο υπό γενική αναισθησία.

 Όγκοι Σιελογόνων Αδένων

 Αυτοί μπορεί να είναι κακοήθεις ή καλοήθεις. Οι καλοήθεις όγκοι είναι συχνότεροι ιδίως στην περιοχή της παρωτίδας. Οι συχνότεροι είναι το πολύμορφο αδένωμα και ο όγκος Warthin. Οι όγκοι αναπτύσσονται συνήθως βραδέως. Αν όμως δεν αντιμετωπιστούν, με το πέρασμα των χρόνων μπορεί ένας καλοήθης όγκος να εξαλλαχθεί και να μετατραπεί σε κακοήθη. Γι΄αυτό πρέπει οι όγκοι αυτοί πάντα να αντιμετωπίζονται με χειρουργική εκτομή.

Οι συνηθέστερες χειρουργικές επεμβάσεις που γίνονται για τον λόγο αυτό είναι:

Στην παρωτίδα η ενδεδειγμένη χειρουργική επέμβαση είναι η μερική ή επιπολής παρωτιδεκτομή. Η επέμβαση περιλαμβάνει αφαίρεση τμήματος του αδένα μαζί με τον όγκο (en block). Γίνεται με εξωτερική τομή γύρω από το αυτί που επεκτείνεται προς το λαιμό. Έχει την ιδιαιτερότητα της παρουσίας του προσωπικού νεύρου εντός του αδένα. Βλάβη στο προσωπικό νεύρο οδηγεί σε διαταραχή στην κίνηση των μυών του προσώπου. Ο αδένας με τον όγκο αποκολλάται από τους κλάδους του νεύρου και αφαιρείται en block. Σε αυτές τις επεμβάσεις χρησιμοποιούμε σύστημα νευροπαρακολούθησης (νευροδιεγέρτη – nerve monitoring), ένα σύστημα που ελέγχει την ακεραιότητα του νεύρου κατά την επέμβαση και μας προειδοποιεί όταν με τα εργαλεία μας κάνουμε χειρισμούς πολύ κοντά στους κλάδους του προσωπικού νεύρου.

Η επέμβαση γίνεται με γενική αναισθησία και συνήθως χρειάζεται νοσηλεία για δύο ημέρες. Το αισθητικό αποτέλεσμα είναι πολύ ικανοποιητικό.

Στους υπογνάθιους αδένες επέμβαση εκλογής είναι η  εκτομή του αδένα. Αυτή γίνεται με υπογνάθια τομή και το αισθητικό αποτέλεσμα είναι άριστο.

Αυτοάνοσα νοσήματα

Το σύνδρομο Sjogren είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα το οποίο προκαλεί ξηροστομία και ξηροφθαλμία λόγω διήθησης των σιελογόνων και των δακρυϊκών αδένων. Το σύνδρομο Sjogren χωρίζεται στο πρωτοπαθές όταν εμφανίζεται μόνο του και στο δευτεροπαθές όταν συνοδεύεται από άλλες παθήσεις. Τέτοιες παθήσεις είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και η σκληροδερμία. Οι ασθενείς με δευτεροπαθές σύνδρομο Sjogren χρειάζονται μακροχρόνια παρακολούθηση λόγω του κινδύνου αναπτύξης non-Hodgkin λέμφωματος που ανέρχεται στο 5-10%.

Ο καρκίνος του στόματος περιλαμβάνει τα κακοήθη νεοπλάσματα που αναπτύσσονται στο βλεννογόνο των χειλέων, της γλώσσας, των φατνιακών αποφύσεων, του εδάφους του στόματος, της παρειάς και του στοματοφάρυγγα. Από τους κακοήθεις όγκους του στόματος το 90% αποτελούν τα ακανθοκυτταρικά καρκινώματα. Το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα αντιπροσωπεύει το 2% περίπου όλων των εντοπίσεων του καρκίνου. Είναι συχνότερο στους άντρες. Η συχνότερη θέση προσβολής είναι το κάτω χείλος και ακολουθεί σε συχνότητα η γλώσσα, το έδαφος του στόματος και ο βλεννογόνος των φατνιακών αποφύσεων.Οι κυριότεροι αιτιολογικοί παράγοντες για τον καρκίνο του στόματος είναι το αλκοόλ και το κάπνισμα. Άλλοι παράγοντες που ενοχοποιούνται για την ανάπτυξη του καρκίνου του στόματος είναι ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), χρόνιοι τραυματισμοί (όπως από μη καλά εφαρμόζουσες οδοντοστοιχίες), η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία (ο κύριος αιτιολογικός παράγοντας για τον καρκίνο του χείλους), το σύνδρομο Plummer-Vinson, η χρόνια συφιλιδική λοίμωξη, η χρόνια ανοσοκαταστολή. Προκαρκινικές βλάβες του βλεννογόνου του στόματος που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής είναι η λευκοπλακία, η ερυθροπλακία, η ακτινική χειλίτιδα, ο ομαλός λειχήνας και η υποβλεννογόνια ίνωση.

Τα καρκινώματα του στόματος εμφανίζονται με δύο μορφές: σαν έλκος (ενδοφυτική μορφή) ή σαν εξωφυτική βλάβη (διόγκωση). Το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα δίνει μεταστάσεις λεμφογενώς στους επιχώριους τραχηλικούς λεμφαδένες. Οι αιματογενείς μεταστάσεις είναι σπάνιες. Κάθε έλκος στο στόμα που υπάρχει για 15-20 μέρες και δεν δείχνει τάσεις επούλωσης θεωρείται ύποπτο και πρέπει να λαμβάνεται βιοψία.

Η διάγνωση του καρκίνου στόματος βασίζεται στην κλινική εικόνα και τη βιοψία. Πριν τη βιοψία πρέπει να γίνει ο κατάλληλος απεικονιστικός έλεγχος (αξονική τομογραφία, μαγνητική τομογραφία, σπινθηρογράφημα οστών κ.ά.) για τη σταδιοποίηση της νόσου.

Η θεραπεία του καρκίνου του στόματος είναι κυρίως χειρουργική. Το τελικό σχέδιο θεραπείας αποφασίζεται από το ογκολογικό συμβούλιο κεφαλής-τραχήλου που αποτελείται συνήθως από Ογκολόγο, Ακτινοθεραπευτή, Στοματικό & Γναθοπροσωπικό Χειρουργό και ΩΡΛ. Όταν υπάρχουν τραχηλικές μεταστάσεις, αντιμετωπίζονται σχεδόν αποκλειστικά με εγχείρηση, γιατί είναι ανθεκτικές στην ακτινοβολία.

Τα συμβούλιο αποφασίζει για τη χορήγηση ακτινοθεραπείας, χημειοθεραπείας πρό- ή μετεγχειτητικής.

Στον καρκίνο, αυτό που έχει θεμελιώδη σημασία είναι η έγκαιρη διάγνωση και η πιστή τήρηση των πρωτοκόλλων και των κατευθυντήριων οδηγιών.